-

Zbigniew

Stopień wodny „Niepołomice” na górnej Wiśle

W 1946 roku powstał projekt drogi wodnej Modrzejów-Kraków-Opatowiec o przepustowości 3 mln ton w jednym kierunku. W myśl tego projektu na Wiśle w rejonie Niepołomic miał powstać stopień wodny „Niepołomice”, który spiętrzałby wodę na potrzeby kanału lateralnego o długości około 25 km poprowadzonego doliną Drwinki w stronę ujścia rzeki Raby do Wisły. Na kanale miały powstać dwie śluzy; „Batory” w Woli Batorskiej i „Zielona” w Zielonej.

            W ramach tego projektu wybudowane zostały trzy stopnie wodne, które spełniają następujące zadania:

 - stopień wodny „Przewóz” ułatwia pobór wody dla kombinatu metalurgicznego w Nowej Hucie oraz dostarcza wody chłodniczej do elektrociepłowni w Krakowie,

 - stopień wodny „Dąbie” powstrzymuje erozję denną w korycie Wisły, zagrażającą stateczności bulwarów oraz filarów mostów krakowskich,

 - stopień wodny „Łączany” za pośrednictwem rozbudowanego fragmentu dawnego Kanału Małopolskiego (dziś zwanego Kanałem Łączańskim) dostarcza wody chłodniczej do elektrociepłowni w Skawinie.

Zmiana polityki transportowej po roku 1963 wstrzymała realizację tego projektu. Z powodu pojawiających się oznak zapaści transportu kolejowego pod koniec lat 60-tych XX wieku rozpoczęto pracę nad nową wersją projektową kanalizacji Górnej Wisły.

Na mocy umowy z roku 1968 między Rządem polskim a Programem Rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych zostały wykonane „Założenia generalne zabudowy Wisły górnej” opracowane przez Centralne Biuro Studiów i Projektów Budownictwa Wodnego „Hydroprojekt” w roku 1974 w ramach „Projektu Wisła”.

 

https://www.zegluga.wroclaw.pl/images/news/kaskadaGW.jpg

Źródło: ”Monografia dróg wodnych śródlądowych w Polsce” Wyd. Komunikacji i Łączności Warszawa 1985

Na podstawie tych założeń projektowych w latach siedemdziesiątych XX wieku rozpoczęto budowę trzech stopni wodnych; „Dwory”, „Smolice” i „Kościuszko”.

Sporządzono dokumentację techniczną oraz przeprowadzono badania geologiczno-inżynierskie uzasadniające wybór lokalizacji stopnia wodnego „Niepołomice” na górnej Wiśle, które znajdują się w Państwowym Gospodarstwie Wodnym Wody Polskie Regionalnym Zarządzie Gospodarki Wodnej w Krakowie ( dłuższej nazwy nie mogli wymyśleć…)

1.Śluza z awanportem dolnym i górnym.

2. Śluza II w perspektywie.

3. Jaz sektorowy.

Żródło: Centralne Biuro Studiów i Projektów Budownictwa Wodnego „Hydroprojekt”.

Podstawowe parametry planowanego stopnia wodnego „Niepołomice” na górnej Wiśle.

Główne obiekty stopnia to:

 –  dwuprzęsłowy jaz sektorowy o łącznym świetle 2x32 m,  zlokalizowany w korycie
rzeki km 104,200

 –  śluza komorowa o wymiarach 190x12x3,5 m,  położona w przekopie na prawym brzegu rzeki w km 88,100 trasy żeglugowej (teren przysiółka Koźlica w Woli Batorskiej, gmina Niepołomice),

 –  klasa budowli                                                        III

 –  rzędna progu jazu                                                  187,40 m npm

 –  rzędna NPP                                                              190,50 m npm

 –  rzędna progu śluzy                                                187,00 m npm

 –  minimalna głębokość na progu śluzy                               3,5 m

 –  jaz sektorowy z dwoma przęsłami o świetle            2x32,00 m

 –  szerokość komory śluzy                                        12,0 m

 –  długość użytkowa śluzy                                        192,0 m

 –  minimalna głębokość kanału                                    3,5 m

 –  przepływ miarodajny o p=1%                               QM=2740 m3/s

 –  przepływ kontrolny o p=0,3%                              QK=3330 m3/s 

Dolina Wisły w rejonie Niepołomic posiada obustronne obwałowanie. Rozstaw wałów wynosi 400 m, a szerokość koryta na poziomie wody średniej rocznej wynosi około 66 m.

W zapisach Uchwały nr 79 Rady Ministrów z dnia14 czerwca 2016 roku w sprawie przyjęcia „Założeń do planów rozwoju śródlądowych dróg wodnych w Polsce na lata 2016 – 2020
z perspektywą do roku 2030”, w PRIORYTECIE II: Droga wodna rzeki Wisły – uzyskanie znacznej poprawy warunków nawigacyjnych, na stronie 7 został zawarty punkt - II.2. Modernizacja górnej skanalizowanej Wisły oraz budowa stopnia wodnego w Niepołomicach.

Stopień wodny „Niepołomice” na górnej Wiśle spełniać będzie następujące zadania (jak każdy taki obiekt hydrotechniczny):

 - zabezpieczenie przed katastrofą budowlaną stopnia wodnego „Przewóz”, przez jego podparcie hydrauliczne tj. spiętrzenie wody w wyerodowanym korycie,

 - powstrzymanie niekontrolowanego obecnie pogłębiania przez rzekę dna oraz niszczenia brzegów i zabudowy regulacyjnej (tj. likwidacja zjawisk erozyjnych poniżej stopnia wodnego „Przewóz”), które już bezpośrednio zagraża stateczności wałów przeciwpowodziowych,

 - ustabilizowanie stosunków gruntowo-wodnych na terenach przyległych do rzeki również w celach środowiskowych,

 - poprawa warunków przepływu wód wezbraniowych i powodziowych,

- energetyczne wykorzystanie zasobów wodnych Wisły, tj. zagospodarowanie piętrzenia przez elektrownię wodną o mocy ok 3 MW,

 - przywrócenie parametrów szlaku żeglugowego i ciągłości liniowej Drogi Wodnej Górnej Wisły poniżej Krakowa.

 

W następstwie postępującej erozji dennej za stopniem wodnym „Przewóz”, który jest najniżej położonym, ostatnim stopniem wodnym Kaskady Górnej Wisły, drastycznie obniżyło się dno rzeki na dolnym stanowisku jazu. O skali degradacji świadczy stan głębokości wody za progiem głowy dolnej śluzy „Przewóz”, gdzie - zamiast projektowanych 250 cm - stan wody osiąga wartości „ujemne”, przeważnie utrzymując się poniżej poziomu dna śluzy.

Znalezione obrazy dla zapytania śluza przewóz krakówZdjecie: wodniacy.net

Należy mieć świadomość, że obniżenie się dna rzeki na dolnym stanowisku jazu stopnia wodnego „Przewóz”, który zatrzymuje na sobie cały ciężar wody znajdującej się powyżej tego stopnia, zagraża mu po prostu zawaleniem się. Zapobiec katastrofie budowlanej i wynikającej stąd gwałtownej i niespodziewanej powodzi można jedynie poprzez podparcie hydrauliczne tego stopnia kolejnym stopniem wodnym czyli „Niepołomice”.

Fot. Zbigniew Siedlarz : Wyerodowane koryto rzeki Wisły poniżej stopnia wodnego „Przewóz” - resztki zabudowy regulacyjnej.

Na terenach położonych poniżej stopnia wodnego „Przewóz” odczuwalna jest niezwykle silna presja urbanizacyjna. Pozwolono na rozprzestrzenienie się strefy zabudowy na terenach nadrzecznych zagrożonych powodzią lub podtopieniami, dotyczy to zwłaszcza znacznej powierzchni gminy Niepołomice, gdzie intensywna zabudowa przemysłowa, mieszkalna i infrastruktura komunalna (w tym: wysypisko śmieci, ujęcie wody i oczyszczalnia ścieków) zrealizowana została bezpośrednio w dolinie rzeki Wisły w strefie zalewowej oraz na obszarach podmokłych.

Skutkiem tych działań jest zwiększenie obszaru powierzchni uszczelnionych, co powoduje znaczne ograniczenie możliwości wchłaniania wody opadowej i roztopowej przez glebę oraz zmniejszenie zasilania wód gruntowych, co w konsekwencji prowadzi do obniżenia ich poziomu.

Również w wyniku erozji dna Wisły poniżej stopnia wodnego „Przewóz” na terenach przyległych do Wisły (w tym obszar Niepołomickiej Strefy Inwestycyjnej generującej ponad 5000 miejsc pracy, gdzie szybki spływ dużej ilości wód opadowych na coraz bardziej uszczelnianą powierzchnię tego terenu przemysłowego może prowadzić do groźnych podtopień) poziom wód gruntowych uległ obniżeniu w sposób niekontrolowany.

Natomiast w przypadku wyższych lub nawet tylko średnich stanów wód w rzece, poziom wód gruntowych w sposób niekontrolowany ulega podniesieniu.

Ustabilizowanie i kontrolę poziomu wód gruntowych zwłaszcza na terenie obejmującym obszar Niepołomickiej Strefy Przemysłowej można osiągnąć przez kompleksy odwodnieniowe z pompowniami przyszłego stopnia wodnego „Niepołomice”. Urządzenia te są integralną częścią każdego stopnia wodnego przeznaczoną do regulacji stosunków wodnych w zasięgu wpływu piętrzenia na stopniu.

Utrzymujący się obecnie niski stan wód gruntowych oraz obwałowanie wyerodowanego głęboko wciętego koryta Wisły w dno doliny może prowadzić do fałszywego przekonania lokalnych władz samorządowych i mieszkańców o całkowitym bezpieczeństwie przeciwpowodziowym obszarów leżących poniżej stopnia wodnego „Przewóz” narażonych na niebezpieczeństwo powodzi.

Znalezione obrazy dla zapytania śluza przewóz krakówZdjęcie :  Klub Żeglarski Horn Kraków - kilometr 119 tzw. "Diabelska Skała" przed Nowym Brzeskiem. Wyerodowane koryto Wisły

Z uwagi na to, iż stopień wodny „Niepołomice” na górnej Wiśle zapewni odpowiednią gospodarkę wodami oraz determinować będzie właściwe gospodarowanie przestrzenią obszarów nadwiślańskich, beneficjentami rezultatów budowy i eksploatacji obiektu hydrotechnicznego będą nie tylko społeczności lokalne, które same i których dobra narażone są na zagrożenie powodziowe ale też Niepołomicka Strefa Przemysłowa, której elementem może być przystopniowa elektrownia wodna o mocy ok. 3 MW i port rzeczny.

https://www.zegluga.wroclaw.pl/images/news/zapora.jpg

Stopień wodny „Smolice” na górnej Wiśle wg projektu podobnie miał wyglądać stopień wodny „Niepołomice”…

Jakie oddziaływanie na środowisko mają przedsięwzięcia tej skali ilustruje przykład stopnia wodnego „Smolice” na górnej Wiśle, który został wpisany w Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków Natura 2000 PLB 120005 Dolina Dolnej Skawy. Wskazany przykład świadczy o tym, że można pogodzić modernizację i rozbudowę dróg wodnych, stabilizację koryta rzeki oraz hydroenergetykę z ochroną bioróżnorodności środowiska.

Zbigniew



tagi: żegluga 

Zbigniew
23 października 2018 20:35
11     1460    12 zaloguj sie by polubić
komentarze:
matthias @Zbigniew
23 października 2018 22:24

Dobry wieczór

Zadziwia mnie poziom degradacji naszych rzek. W Stalowej Woli na Sanie spiętrzają rzekę dla elektrowni poprzez zatopienie w nurcie bloków betonowych i koniec z żeglugą.

Zdjęcie z map Googla stopnia w Stalowej Woli

Zdjęcie poniżej zrobione z okna samolotu nad Frankfurtem. Może nie widać dokładnie, ale w prawym dolnym rogu płynie kontenerowieć, całkiem duży.

Pozdrawiam

zaloguj się by móc komentować

gabriel-maciejewski @Zbigniew
24 października 2018 07:35

Wszystko można pogodzić, to co Pan opisał można jeszcze pogodzić ze strategią i doktryną państwa, ale na to akurat nikt nie pozwoli

zaloguj się by móc komentować

Zbigniew @gabriel-maciejewski 24 października 2018 07:35
24 października 2018 11:26

Wydaje się, że jednak Ktoś kazał naszym władzą zająć się śródlądowymi drogami wodnymi.

Zgodnie „Europejskim porozumieniem w sprawie głównych śródlądowych dróg wodnych o znaczeniu międzynarodowym” czyli ONZ-owskiej Konwencji AGN, Państwo Polskie zobowiązało się do dostosowania międzynarodowych dróg wodnych na terenie Polski do co najmniej IV klasy żeglowności.

Klasy niższe nie uprawniają do korzystania ze środków TEN-T (transeuropejskiej sieci transportowej).

Wszyscy wiedzą, że Polska posiada korzystny układ cieków wodnych zbieżny z przebiegami potoków towarowych, zwłaszcza na kierunku portów morskich oraz połączenie z drogami wodnymi Europy Zachodniej, co wraz ze stosunkowo niewielkimi sztucznymi uzupełnieniami w postaci kanałów (m.in. Kanał Śląski) stwarza doskonałe warunki do rozwoju żeglugi śródlądowej.

W dniu 14 czerwca 2016 roku Rada Ministrów przyjęła Uchwałę nr 79 w sprawie przyjęcia „Założeń do planów rozwoju śródlądowych dróg wodnych w Polsce na lata 2016 – 2020 z perspektywą do roku 2030”.

Dokument ten stanowi bazę dla planowanych działań na polskich śródlądowych drogach wodnych.

Na podstawie założeń, które zostały przyjęte przez Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej Odrzańską Drogę Wodną (ODW) E-30 należy rozumieć:

jako drogę wodną rzeki Odry od Świnoujścia do granicy Polski  i Republiki Czeskiej wraz z drogami wodnymi powiązanymi funkcjonalnie przez Kanał Gliwicki, połączenie kanałowe Dunaj-Odra-Łaba na odcinku przebiegającym na terenie Polski (obejmujące odcinek port Koźle-granica państwa) i Kanał Śląski z istniejącą Drogą Wodną Górnej Wisły na odcinku od km 0.00 (tj. ujście rzeki Przemszy do Wisły) do stopnia wodnego Niepołomice włącznie, z uwzględnieniem problematyki Kanału Łączańskiego i Kanału Krakowskiego (tak to wygląda, inaczej nie dało się tego zrobić, ledwo udało się wpisać ten nieszczęsny stopień wodny "Niepołomice").

Dodam jeszcze troszkę technicznych danych:

Po blisko stu latach  od rozpoczęcia prac projektowych i budowlanych w 2003 roku oddano do eksploatacji skanalizowany odcinek Drogi Wodnej Górnej Wisły.

Na podstawie wieloletniej praktyki można przyjąć, że sezon żeglugowy na Wiśle od Oświęcimia do Krakowa trwa około dziewięciu miesięcy w roku.

Szacuje się, że przepustowość śluz wynikająca z normatywnych czasów operacji śluzowania pozwala na przeprawienie w dół dwunastu zestawów na dobę przy założeniu, że są one eksploatowane w systemie 12-to godzinnym.

Średnie możliwości transportowe jednego zestawu pchanego wynoszą około +/- 800 ton, a ilość dni ze sprzyjającymi warunkami nawigacyjnymi wynosi około 270. Dlatego można przyjąć przepustowość skanalizowanego odcinka Drogi Wodnej Górnej Wisły na poziomie 2,5 mln ton rocznie. 

 

zaloguj się by móc komentować

Zbigniew @matthias 23 października 2018 22:24
24 października 2018 11:33

Po co tak daleko szukać.

Marina na Odrze w Kędzierzynie-Koźlu, czy podobne widoki spotkamy w Małopolsce?
Jak widać, że towarowa żegluga śródlądowa nie stanowi bariery dla rozwoju turystycznej
i rekreacyjnej żeglugi śródlądowej. Zdjęcie :  www.lasoki.eu

Jazy powłokowe na Wiśle zainstalowano w Połańcu i Kozienicach, mówi się też o Siekierkach.
Jest to o tyle dziwne, że istnieje dokumentacja techniczna stopni wodnych na całej Wiśle wykonana w latach 70-tych XX wieku.

zaloguj się by móc komentować

Zbigniew @gabriel-maciejewski 24 października 2018 07:35
24 października 2018 13:06

Była sobie taka firma:

Centralne Biuro Studiów i Projektów Budownictwa Wodnego „Hydroprojekt”.

Od 1951 roku firma ta działa w dziedzinie kompleksowego projektowania i doradztwa w zakresie budownictwa wodnego i gospodarki wodnej, między innymi:

 - „Projekt Wisła”, wykonany na przełomie lat 60 i 70-tych przez polskich specjalistów przy pomocy technicznej i finansowej ONZ, w którym po raz pierwszy w Polsce do rozwiązywania problemów rozrządu wód w dorzeczach i optymalizacji gospodarki wodnej zastosowano system modelowania matematycznego,

 - opracowane w latach 80-tych „Regionalne perspektywiczne plany rozwoju gospodarki wodnej i ochrony wód” , w których po raz pierwszy odchodząc od oficjalnych planów społeczno-gospodarczych, rozważono różne hipotezy rozwoju kraju w perspektywie kilku dziesięcioleci,

 - „Koncepcja programowo-przestrzenna zagospodarowania doliny i regulacji Wisły od km 295,2 do km 684,0” ( 1996-2000),

 - wielowariantowa „Koncepcja zagospodarowania Dolnej Wisły”.

Firma została sprzedana około  roku 2002 Holendrom i wchodzi w skład Royal HaskoningDHV , która od roku 1881 zajmuje się inżynierią i zarządzaniem projektami. Teraz nosi nazwę
DHV HYDROPROJEKT Sp. z o.o.

Wygląda na to, że Holendrzy kupili sobie całą wiedzę o zasobach wodnych w Polsce.

Wieści ze stron rządowych .

W dniu 10 października minister Marek Gróbarczyk oraz podsekretarz stanu Anna Moskwa spotkali się z przedstawicielką rządu Królestwa Niderlandów, minister infrastruktury i zasobów wodnych, Corą van Nieuwenhuizen. Podczas spotkania podpisano memorandum o współpracy w temacie rozwijania śródlądowych dróg wodnych.

Minister Gróbarczyk poinformował, że największym wyzwaniem dla Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej  jest zwiększenie udziału transportu wodnego śródlądowego w całej działalności transportowej w Polsce, natomiast przywrócenie żeglowności polskich rzek stanowi jeden z priorytetów polskiego rządu. Poruszono również kwestie budowy ekologicznych jednostek w polskich stoczniach ( stocznie rzeczne w Koźlu i w Płocku od dawna są w rękach Holendrów)  i możliwości współpracy w tym zakresie.

Strona holenderska podkreśliła swoje długoletnie doświadczenie dotyczące kanalizowania rzek oraz związane z tym procesem tworzenie niezbędnej infrastruktury, w tym m.in. zabezpieczeń przeciwpowodziowych. Holandia może służyć swoim doświadczeniem także w projektowaniu miast położonych nad rzekami i morzem tak, aby tworzyły ich integralną część.

Oba kraje zadeklarowały chęć pogłębiania dalszej współpracy w kwestiach wodnych i transportowych.

Na zakończenie spotkania podpisano memorandum o współpracy polsko-holenderskiej w zakresie zasobów wodnych i transportu wodnego śródlądowego.

Na zakończenie:

Studia techniczne i ekonomiczne dla Odrzańskiej Drogi Wodnej wykonuje Politechnika Wrocławska i firma doradcza EY.

Natomiast studium wykonalności Drogi Wodnej rzeki Wisły wykonuje brytyjska firma Halcrow Group Limited.

 

zaloguj się by móc komentować

qwerty @Zbigniew
24 października 2018 13:43

Znakomity tekst

zaloguj się by móc komentować

MZ @Zbigniew 24 października 2018 13:06
24 października 2018 16:28

Niech  to szlag...cały obraz tego pańatwa.

zaloguj się by móc komentować

MarekBielany @Zbigniew 24 października 2018 13:06
25 października 2018 23:25

Halcrow Group Limited

Ciekawe czy znają te ogranicznienia. :)

zaloguj się by móc komentować

Zbigniew @MarekBielany 25 października 2018 23:25
26 października 2018 06:57

A co ich to obchodzi, oni mają wyprodukować 25 kg analiz. 

zaloguj się by móc komentować

MarekBielany @Zbigniew 26 października 2018 06:57
26 października 2018 23:04

Na początek: wyprodukowane 25 kg (kopie też) przenieść osobiście do zleceniodawcy.

zaloguj się by móc komentować

Greenwatcher @Zbigniew
5 listopada 2018 09:26

Panie Zbigniewie, bardzo dziękuję, za tekst i dające do myślenia kometarze. Wątek pogodzenia obiektu hydrotechnicznego i formy ochorny przyrody, dla mnie oczywisty, będę wykorzystywał, a jak znajdę chwilę poświęcę mu osobną notkę. Jeszcze raz dziękuję.  

zaloguj się by móc komentować

zaloguj się by móc komentować